Avançar para o conteúdo principal

"ANOMALÍAS" NA LINGUA?

Ás veces encóntranse na lingua "anomalías" que parecen obvias, pero que se continúan reproducindo e copiando duns dicionarios ou gramáticas a outras sen razoar sobre iso, se cadra é porque ninguén reparou nelas. Unha das últimas cousas que me chamou a atención é a etimoloxía que os dicionarios dan para hostia. Varias persoas tíñanme preguntado se hostia era con hache, se era diferente hostia 'oblea' de hostia 'golpe', e incluso a palabra malsoante. Buscando nos dicionarios e en internet vin que hostia aparece nos dicionarios de galego e castelán como unha única palabra, unha soa entrada nos dicionarios con dous semas básicos: un relacionado coa linguaxe relixiosa, que remite á etimoloxía latina de hostia 'vítima ofrecida en sacrificio' e outro sema relacionado con golpe, impacto, agresión. A simple vista non teñen moito que ver estes dous semas, e incluso se podería pensar que debaixo desa palabra haxa dúas palabras con etimoloxías diferentes.
A miña teoría é que hai unha palabra hostia de orixe latina ben coñecida e explicada, que se utiliza na linguaxe relixiosa para designar a oblea que representa o corpo de Cristo, a vítima ofrecida en sacrificio a Deus. Desta podería saír perfectamente a interxección e a palabra malsoante, vénme á cabeza a expresión "hostias en vinagre", que todo parece indicar que está relacionada co ritual da hostia e o viño da misa católica. A outra hostia de orixe vulgar hai que buscarlle a orixe noutra palabra tamén latina. Non sei por que no dicionario da Real Academia Española recollen hostia co significado de golpe e non recollen o verbo hostiar como fan outros dicionarios. O dicionario da Real Academia Galega fai o mesmo, recolle hostia cos dous semas xa mencionados, pero non recolle fostiar, fostiado.
Ó reparar na familia léxica vemos que hai algo que non casa:
- Galego: fostiar, fostiado, hostia.
- Castelán: hostiar, hostia.
Parece bastante claro onde está a anomalía, isto é, hostia co significado de 'golpe', 'labazada' é un castelanismo en galego.
A etimoloxía destas palabras parece bastante evidente, todo parece indicar que é o latín fustigare. A evolución é clara e limpa: o -g- intervocálico cae no paso do latín ós romances peninsulares nas palabras patrimoniais; o -u- abre en -o- e xa temos a nosa palabriña: fostiar. En castelán deron un paso máis e aspiraron ata perdelo o efe, por iso din hostiar. Esta mesma palabra é a orixe do semicultismo hostigar do español. Non fai falta dicir que tamén é a orixe dos cultimos fustigar (castelán e portugués) e fustrigar do galego. A solución do galego moderno apártase da orixe latina e das outras linguas románicas con ese erre, non sei cal pode ser o motivo, seguramente na tradición galega apareza así dende a Idade Media. Como podemos ver en español hai tres estadios de evolución da mesma palabra latina: hostiar (patrimonial), hostigar (semicultimos) e fustigar (cultismo).
Sobre o uso das palabras patrimoniais que motivan este "post" penso que son moi comúns na fala coloquial. Fostiar ten o significado de bater, golpear alguén, darlle hostias.
- Dixéronlle que o ían fostiar.
- Como non andes con coidado ímoste fostiar.
Fostiado utilízase para expesar que algo ou alguén anda a moita velocidade, sobre todo no coche:
- Anda fostiado co coche, calquera día mátase.
A pregunta é por que a Real Academia Galega non recolle estas palabras galegas?

Comentários

  1. Hostia procede do lat. hostia, que en galego dá hostia. Fostiado é unha adaptación humorística. Saúdos

    ResponderEliminar

Enviar um comentário

Mensagens populares deste blogue

ISTO É GALEGO VIVO!!

É unha marabilla oír falar a xente así de ben, con esa expresividade e esa riqueza lingüística, nese galego tan bonito, neste caso o contraste aínda o fai máis evidente. Cando vin este vídeo á parte de encantarme o ben que falan estes veciños de Morás (Arteixo), tamén me chamaron a atención unhas palabras que nunca oíra, e se fixen este post é precisamente por iso, para chamar a atención sobre elas. Só transcribo o que fala unha veciña, a da viseira, porque é a que di as palabras que me interesa comentar.





«Eu x'ò vin cos pantalóns todos embaixo de todo... qu'el asta... coidadiño trae uns calzoncillos lindísimos... pero 'taba coma cando su madro lo parió, per'eu como había así aghamarzò e monte ó lado e había árbores, pillei un pòlôn, así dunha póla, e púxena no carretillo, qu'eu se vén ó alto del e me bota a man, eu doulle onde lle caíran...»

«E vas sola e se cadra bótache a man... e... non digho nada...»

«El moi ma... moi moi maior non se fai, el é i-alto, así ben es…

VOCABULARIO

Se sabedes algunha palabra "rara" ou que consideredes pouco habitual, restrinxida a algunha zona concreta, etc. podedes engadila neste apartado, aprendédenos palabras!!!!